หลักสูตรระดับสัมฤทธิบัตร

“การให้บริการสาธารณะโดยการมีส่วนร่วมของประชาชน” People’s Audit

(ปรับปรุง)

 

1. ความเป็นมาของโครงการ

          การให้บริการสาธารณะของภาครัฐและองค์การปกครองส่วนท้องถิ่นจะมีประสิทธิภาพหรือไม่เพียงใดผู้ที่ให้คำตอบได้ดีที่สุด คือ ประชาชนผู้รับบริการ ดังนั้น การวัดระดับของการให้บริการสาธารณะของหน่วยงานภาครัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน (People’s Audit) อย่างเป็นระบบ จึงเป็นเรื่องสำคัญอย่างยิ่งต่อการเสริมสร้างประสิทธิภาพของการให้บริการสาธารณะของภาครัฐ เพื่อให้บริการดังกล่าวมีคุณภาพตรงตามความต้องการของประชาชนและสามารถแก้ไขข้อบกพร่องได้อย่างตรงจุด นอกจากนี้ ยังเป็นการสร้างกระบวนการให้ประชาชนเข้ามามีส่วนร่วมในการให้บริการสาธารณะอย่างเป็นระบบและเป็นรูปธรรม

          ในช่วงหลายทศวรรษที่ผ่านมา รูปแบบการให้บริการของภาครัฐมักเป็นแบบรวมศูนย์กลางไว้ที่หน่วยงานแม้ในปัจจุบันภาครัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นจะพยายามสร้างการมีส่วนร่วมของ   ประชาชนในการจัดทำแผนพัฒนาประเทศและชุมชนและให้ความคิดเห็นต่อบริการสาธารณะ  แต่ก็ยังไม่มีการพัฒนาระบบการวัดประสิทธิภาพของการบริการสาธารณะโดยการมีส่วนร่วมของประชาชนอย่างเป็นระบบเท่าที่ควร ช่องว่างของระบบและข้อมูลดังกล่าวนำมาซึ่งการให้บริการสาธารณะที่ยังไม่ทั่วถึงในทุกกลุ่มของประชาชน คุณภาพของการให้บริการที่รัฐให้แก่กลุ่มคนยากจนและคนที่มีฐานะดียังมีความเหลื่อมล้ำ และในหลายส่วนรัฐยังเป็นศูนย์กลางในการตัดสินใจในเรื่องการจัดบริการสาธารณะ

เพื่อให้การจัดบริการสาธารณะมีคุณภาพ และสนองตอบต่อความต้องการของประชาชนทุกกลุ่มในสังคมไทย จำเป็นอย่างยิ่งที่ประชาชนในสังคมไทยทุกกลุ่มทั้งในส่วนกลางและส่วนท้องถิ่นจะเข้ามามีส่วนร่วมในกระบวนการของการตัดสินใจ เพื่อผู้ที่กำหนดนโยบายจะได้สนองตอบต่อความต้องการได้ตรงประเด็น เพื่อให้การบริการสาธารณะที่รัฐจัดให้แก่ประชาชนมีประสิทธิภาพมากยิ่งขึ้น

          สถาบันพระปกเกล้า ซึ่งเป็นสถาบันวิชาการ โดยการสนับสนุนของโครงการพัฒนาแห่ง สหประชาชาติประจำประเทศไทย (UNDP )  จึงจัดทำโครงการวัดระดับการให้บริการของหน่วยงานของรัฐและองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นโดยกระบวนการมีส่วนร่วมของประชาชน ( People’s  Audit ) เพื่อได้ข้อมูลพื้นฐานอันจะนำไปสู่การปรับปรุงการให้บริการที่มีประสิทธิภาพและประสิทธิผล และประชาชนมีความพึงพอใจ เพราะได้เข้าไปมีส่วนร่วมในกระบวนการ โดยในการดำเนินโครงการร่วมกับเครือข่ายต่างๆ ไม่ว่าจะเป็นฝ่ายราชการ  สถาบันวิชาการ  องค์กรพัฒนาเอกชน หรือสื่อมวลชน ทั้งนี้การพัฒนาหลักสูตร การให้บริการสาธารณะโดยการมีส่วนร่วมของประชาชน นโยบายและการวางแผนการมีส่วนร่วม People’s Audit เป็นอีกหนึ่งภารกิจของสถาบันพระปกเกล้า ในอันที่จะขยายผลองค์ความรู้ที่สำนักวิจัยและพัฒนา สถาบันพระปกเกล้า ทำการศึกษาวิจัยไว้ไปสู่ผู้สนใจที่มาจากภาคส่วนต่างๆ ทั้งภาครัฐ เอกชน องค์กรพัฒนาเอกชน ประชาสังคมและประชาชน ให้เกิดความตระหนัก และเข้าใจความสำคัญของการมีส่วนร่วมในเรื่องการบริการสาธารณะ และยกระดับการบริการขึ้นไปอีกระดับหนึ่ง ตลอดจนสามารถวางแผนและออกแบบการมีส่วนร่วมให้เหมาะสมกับสภาวการณ์ต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

2. วัตถุประสงค์

1. เพื่อส่งเสริมให้เกิดการพัฒนาการให้บริการสาธารณะโดยกระบวนมีส่วนร่วมของประชาชน (People’s Audit) อันนำไปสู่การส่งเสริมจิตสำนึกเรื่องความเป็นประชาธิปไตย และเสริมสร้างธรรมาภิบาลท้องถิ่นในประเทศไทยอันเหมาะสมกับบริบทของฝ่ายต่างๆ

2. เพื่อเผยแพร่องค์ความรู้ให้ประชาชนเกิดความตระหนัก และเข้าใจถึงความสำคัญของการมีส่วนร่วมในเรื่องการบริการสาธารณะ และการยกระดับการบริการ

3. เพื่อส่งเสริมกระบวนการจัดการความรู้ (Knowledge management) ผ่านการเผยแพร่ความรู้และประสบการณ์จากการดำเนินโครงการ

4. เพื่อให้ผู้เข้ารับการอบรมสามารถวางแผนการมีส่วนร่วมและประยุกต์ใช้รูปแบบการมีส่วนร่วมต่างๆ ได้อย่างมีประสิทธิผล

3.   ขอบเขตเนื้อหาประกอบด้วย

      ส่วนที่ 1  การให้บริการสาธารณะโดยการมีส่วนร่วมของประชาชน ประกอบด้วย 7 หัวข้อวิชา ได้แก่

1.   บทนำ : การให้บริการสาธารณะโดยการมีส่วนร่วมของประชาชน (2 ชั่วโมง)

2.   กระบวนทัศน์ใหม่ในการให้บริการสาธารณะ (3 ชั่วโมง)

3.   การค้นหาความต้องการในการให้บริการ (14 ชั่วโมง)

4.   แนวทางการสร้างการมีส่วนร่วม (10 ชั่วโมง)

5.   กระบวนการพัฒนาและเทคนิคการให้บริการสู่ความเป็นเลิศสำหรับประเทศไทย   (8 ชั่วโมง)

6.   การบูรณาการและการนำแนวคิดการให้บริการสาธารณะแบบมีส่วนร่วมไปสู่การปฏิบัติ   (10 ชั่วโมง)

7.   การประเมินผลแบบมีส่วนร่วม (4 ชั่วโมง)

ส่วนที่ 2 นโยบายและการวางแผนการมีส่วนร่วม  ประกอบด้วย 9 หัวข้อวิชา ได้แก่

8.   ทบทวนและแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับการยกระดับการให้บริการสาธารณะโดยการมีส่วนร่วมของประชาชน (People’s Audit Review) (1 ชั่วโมง)

9.   ยุทธศาสตร์การสร้างการมีส่วนร่วม (Participation Strategy) (1 ชั่วโมง)

10.    เครื่องมือในการสร้างการมีส่วนร่วมและการประยุกต์ใช้ (Participation Techniques and Application): สุนทรียปรัศนี (Appreciate Inquiry)สานเสวนาสำหรับกระบวนการ People's Audit (Citizen Dialogue and Deliberation for People’s Audit)สนทนากลุ่มสำหรับกระบวนการ People's Audit (Focus Group Conversation for People’s Audit) เทคนิคชื่นชมอย่างสร้างสรรค์
(Appreciation Influence Control: AIC) เทคนิคการประชุมค้นหาอนาคต (Future Search Conference: FSC) และเทคนิคการประชุมแบบมีส่วนร่วมอื่นๆ  (16 ชั่วโมง)

11.    การวางแผนสร้างการมีส่วนร่วม (Planning for Public Participation) (7 ชั่วโมง)

12.    การปรับใช้และการแพร่กระจายนวัตกรรมเพื่อเสริมสร้างการมีส่วนร่วมของประชาชนในการยกระดับบริการสาธารณะ (Adoption to Innovation) (1 ชั่วโมง)

13.    การสร้างการมีส่วนร่วมแบบหรรษาวิชาการ (Edutainment Participation) (4 ชั่วโมง)

14.    การบริหารจัดการนโยบายและการสร้างเครือข่ายการมีส่วนร่วม (2 ชั่วโมง)

15.    การเสริมพลังผู้บริหารและการจัดการความรู้สู่ความเป็นเลิศ (Awakening Executive Practitioner and Knowledge Management for People’s Audit) (2 ชั่วโมง)

16.    การเตรียมกระบวนการและการสร้างบรรยากาศ (Preparation for Participation Process) (1 ชั่วโมง)

รวมหัวข้อวิชาตลอดการอบรม 16 หัวข้อวิชา

4.  ระยะเวลาฝึกอบรม         10         วัน

5.  ผู้รับผิดชอบโครงการ         สถาบันพระปกเกล้า

6. เงื่อนไขของการเข้ารับการอบรม  

1) ผู้เข้ารับการอบรมรุ่นละไม่เกิน 60 คน โดยมีคุณสมบัติแบ่งเป็น 6 ประเภท ดังนี้

-         เป็นข้าราชการที่ให้บริการประชาชน

-         เป็นเจ้าหน้าที่ในหน่วยงานองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น

-         เป็นเจ้าหน้าที่ในองค์กรอิสระ

-         เป็นผู้นำท้องถิ่น

-         เป็นผู้นำองค์กรพัฒนาเอกชน

-         เป็นพนักงานและผู้บริหารจากหน่วยธุรกิจเอกชน

-         ประชาชนผู้สนใจทั่วไป

เพื่อให้เกิดผลสัมฤทธิ์และบูรณการในการนำไปใช้ประโยชน์จริงยิ่งขึ้น ทางหน่วยงานควรจะส่งผู้บริหาร/ฝ่ายวางแผน และฝ่ายปฏิบัติการมาพร้อมกัน (รวม 3 ท่าน ต่อ 1หน่วยงาน) เพื่อสามารถนำความรู้ไปใช้ประโยชน์ได้อย่างมีประสิทธิผล

          2) ผู้เข้าอบรมต้องสามารถเข้ารับการอบรมในหลักสูตรนี้ได้ตลอดระยะเวลาการอบรม 10 วัน

7. เงื่อนไขการจบหลักสูตร

          1) เข้ารับการอบรมเป็นเวลาไม่น้อยกว่าร้อยละ 80

          2) ผ่านการประเมินจากการปฏิบัติงาน การทำแบบฝึกหัดและแสดงผลงาน

          3) ผ่านการสอบ

8. ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ   

ผู้ผ่านการอบรมสามารถนำความรู้ที่ได้รับไปประยุกต์ใช้ในการสร้างการมีส่วนร่วมและยกระดับการบริหารได้