"วันนี้ปวดแผลไหมค่ะ ต้องการยาลดปวดรึเปล่าค่ะ"

"ถ้าปวดบอกได้นะค่ะ จะนำยาลดปวดมาให้ค่ะ"

คุณเคยได้ยินเสียงสอบถามเหล่านี้จากแพทย์หรือพยาบาลบ้างหรือไม่ เมื่อยามจำเป็นที่จะต้องเข้ารับการรักษาในโรงพยาบาล

เสียงที่ถามอย่างห่วงใย และปรารถนาดี

คำถามที่ปรารถนาจะให้ผู้ป่วยบอกเล่าถึงความเจ็บปวด ทุกข์ทรมานที่เกิดขึ้น เพื่อที่จะได้ช่วยบรรเทาความทุกข์ทรมานเหล่านั้นให้ลดลง

แต่เหตุใดผู้ป่วยหลายต่อหลายคนจึงยอมทนที่จะปวด โดยไม่ปริปากบอกแพทย์หรือพยาบาลเกี่ยวกับอาการปวด หรือร้องขอยาบรรเทาปวดเพื่อลดความทุกข์ทรมานที่เกิดขึ้น

นายแพทย์เต็มศักดิ์ พึ่งรัศมี เขียนบันทึกที่ชื่อว่า "กรณีศึกษา: ลุงทน" เพื่อแลกเปลี่ยนเรียนรู้เกี่ยวกับสาเหตุที่ผู้ป่วยไม่ยอมบอกถึงอาการปวดให้แพทย์และพยาบาลรับทราบ  ซึ่งสรุปได้ดังต่อไปนี้

• อยากเอาใจแพทย์ ว่าเก่ง รักษาได้ผลดี อาการปวดจึงลดลง
• กลัวแพทย์สนใจรักษาอาการปวดเพียงอย่างเดียว จนลืมรักษาโรค
• กลัวแพทย์หรือพยาบาลดุ รวมทั้งเกรงใจแพทย์หรือพยาบาล
• ยึดคติ "อดทน ห้ามแสดงความอ่อนแอ หรือความเจ็บปวดให้ผู้อื่นเห็น แม้เจ็บเจียนขาดใจ"
• กลัวต้องใช้ยาบรรเทาปวดที่ออกฤทธิ์แรงขึ้น
• กลัวติดยาบรรเทาปวด
• กลัวค่ารักษาพยาบาลเพิ่มมากขึ้นจากการใช้ยาบรรเทาปวด
• รู้สึกว่าการใช้ยาบรรเทาปวดมากๆ หมายถึง อาการของโรครุนแรงขึ้น หรือเข้าขั้นโคม่า
• เชื่อว่าทานยาบรรเทาปวดมากๆ จะทำให้เสียชีวิตเร็วขึ้น
• ปวดจนชิน จึงไม่จำเป็นต้องใช้ยาบรรเทาปวด

และอีกหลากหลายเหตุผลที่ทำให้ผู้ป่วยละเลยที่จะบอกเล่าความเจ็บปวดของตนเองให้แพทย์และพยาบาลทราบ ผู้ป่วยหลายคนยอมทนปวด ยอมแบกรับความทุกข์ทรมานนั้นเพียงผู้เดียว เพราะคิดว่านั่นคือสิ่งดีที่สุดแล้ว แต่รู้หรือไม่นั่นไม่ใช่สิ่งที่แพทย์ พยาบาล หรือผู้ดูแลปรารถนา

จริงอยู่ว่าความเจ็บปวดทางร่างกายเป็นเรื่องส่วนบุคคล เป็นสิ่งที่ผู้ป่วยรู้สึกเพียงคนเดียว แต่รู้หรือไม่ เพียงเห็นความเจ็บปวดที่เกิดขึ้น แพทย์ พยาบาล และผู้ดูแลกลับปวดใจที่ไม่สามารถช่วยบรรเทาความเจ็บปวดเหล่านั้นลงได้ เพียงเพราะผู้ป่วยไม่บอก และสิ่งที่แพทย์ พยาบาล รวมทั้งผู้ดูแลปรารถนา คือ พวกเขาจะได้รับทราบถึงความเจ็บปวดที่เกิดขึ้นกับผู้ป่วย เพื่อที่จะสามารถช่วยขจัดปัดเป่า หรือบรรเทาความเจ็บปวดเหล่านั้นให้ลดลง แม้เพียงเล็กน้อยก็ยังดี รวมทั้งยังเป็นแนวทางในการดูแล รักษาที่ถูกต้องเหมาะสม และดีที่สุดต่อไป

หากคุณกำลังปวด อย่ากลัวที่จะบอกเล่าความเจ็บปวดให้แพทย์และพยาบาลทราบ  อย่าทนที่จะเจ็บปวดเพียงลำพังอีกต่อไป  และอย่าปล่อยให้ความปวดลอยนวล

เพราะคุณปวดร่างกาย แต่ทีมแพทย์กำลังปวดใจ

ด้วยความปรารถนาดี

เรียบเรียงโดย : อัญชลี หนูรัตน์

แหล่งที่มา : ความรู้จากเครือข่าย Palliative Care ในโรงเรียนแพทย์